RSS
wtorek, 03 lutego 2015



Ten wierszyk zna chyba każde polskie dziecko.

Ale nie każdy wie, że przez długie lata "Katechizmu polskiego dziecka" nie można było wydawać. Po pierwszym wydaniu w 1900 roku, były jeszcze przed wojną 2 kolejne i jedno w wyborze pt. "Dla polskich dzieci". Później długie lata ciszy. Odwilż, w tej tak zdawałoby się błahej sprawie, nastąpiła dopiero w latach 70-tych XX wieku. Ale nastąpiła pewna drobna, w zasadzie niedostrzegalna zmiana. Od 1975 roku wiersze Bełzy ukazywały się do 1990 roku konsekwentnie zawsze pt. "Kto ty jesteś? Polak mały!"

Ale wiadomo, że nie po to była demokracja ludu pracującego, aby lud uczył się jakiś zabobonów, a przecież samo słowo "katechizm" jest już przejawem przedwojennego, sanacyjnego obskurantyzmu .

Wierszyka uczyła mnie oczywiście babcia, która znała go ze swojego dzieciństwa - taka tradycja przekazywana z ust do ust. Obyło  się bez druków.

Wydań PRL-owskich więc nie mam, ale domyślam się, że skoro zmieniono tytuł, to nie pojawiły tam takie wiersze jak np. Modlitwa za ojczyznę, Modlitwa polskiego dziewczątka czy Cnoty kardynalne ( oczywiście chodzi tu o wiarę, nadzieję  i miłość, bo tylko ona pozwoli odzyskać niepodległość:

"Wiary silna broń,

Wiary, w Polski trwały byt,

Że ją dźwignie Boża dłoń

I na sławy wzniesie szczyt")

Nie był jednak Władysław Bełza romantycznym wieszczem "kuszącym dziatki" wizją bezsensownie przelewanej krwi, jak mu się często zarzuca. Jego wiersze są  mocno osadzone w pozytwistycznej wizji pracy. I to do niej i do sumiennej nauki głównie zachęca dzieci w swoich wierszykach.

"Kiedyś przyszłość was przekona,

Gdy się młodość przeinaczy:

Że nie szabla wyostrzona,

Mądra głowa więcej znaczy!

A więc ucz się polska młodzi,

Nie schodź nigdy z drogi cnoty!

Może w tobie Bóg odrodzi,

Zygmuntowski wiek nasz złoty!"  (Do dzieci)

Oprócz silnej wiary, wiersze dla dzieci Bełzy zawsze podkreślają potrzebę szanowania rodziców oraz  innych ludzi, bez względu na ich stan posiadania, a także troskę np. o zwierzęta ( np. wiersze  Gniazdko, Skowronek, Motyl, W klatce, Pamiętajcie o ptaszkach).

Niestety sam poeta odzyskania niepodległości nie doczekał. Zmarł we Lwowie w 1913 roku. Został pochowany na Cmentarzu Łyczkowskim.

 

 

 

 

23:52, oldbook
Link Dodaj komentarz »
Spis moli